Dna moczanowa

Aktualizacja: 27 kwi 2019


dna moczanowa, podagra

Dieta w dnie moczanowej


Podagra, bo tak właśnie kiedyś nazywała się dna moczanowa, towarzyszy człowiekowi od tysiącleci. Pierwszy przypadek został zarejestrowany już w Starożytnym Egipcie, w okolicy 2640 roku p.n.e., choć wtedy nie znano jeszcze jej przyczyny. W średniowiecznej Europie podagra była znana jako choroba szlachecka, a wzmianki o takim podejściu pochodzą z IX wieku, opisane w popularnej niegdyś bajce o panu Gaut (po angielsku podagra) i pająku.

Oczywiście dziś wiemy o dnie moczanowej znacznie więcej, nie tylko potrafiąc wskazać skuteczne lekarstwa, ale i powody jej występowania.


Czym jest dna moczanowa?


To choroba powstająca w wyniku zbyt wysokiego stężenia kwasu moczowego we krwi. Z powodu słabej rozpuszczalności kwasu moczowego w płynach ustrojowych, odkłada się on w formie kryształków w tkankach miękkich oraz w stawach (najczęściej atakuje duży palec u stopy), wywołując stany zapalne. Powodem jest upośledzenie wydalania kwasu moczowego przez kłębuszki nerkowe, bądź wytwarzanie go przez organizm w zbyt dużych ilościach. Kwas moczowy wytwarzany jest z puryn, czyli związków pochodzących z rozkładu tkanek organizmu, oraz znajdujących się w zjadanej żywności.


Objawy choroby


W literaturze istnieje obraz, który kojarzy chyba każdy Europejczyk. Starszy, najczęściej brzuchaty, pan moczy nogi w ciepłej wodzie, cierpiąc niesamowite katusze. Najczęstszym objawem jest bowiem napad dny moczanowej, skutkujący bólem stawów, któremu towarzyszy obrzęk i zaczerwienienie w jego obrębie – a żeby tego było mało – połączony z gorączką i dreszczami. Napad może trwać nawet dwa tygodnie, po których objawy na jakiś czas ustępują.


Czynniki ryzyka


Dna moczanowa to choroba, którą dawniej łączono z ludźmi bogatymi, a ściślej z rodzajem pożywienia, jakie przyjmowali. Winę zrzucano na tłuste mięsa i duże ilości alkoholu. Dziś wiemy, że odpowiada za nią wiele czynników. Jednym z nich są predyspozycje genetyczne (mutacja genów niektórych enzymów biorących udział w procesie wydalania kwasu moczowego). Innym – hiperurykemia, stosowane leki, nadwaga i otyłość. Ale dieta też ma swój udział.

Spożywanie produktów zawierających duże ilości puryn, takich jak mięso, ryby, sery, owoce morza, oraz fruktozy – soki owocowe, produkty słodzone syropem glukozowo-fruktozowym; przy jednoczesnym unikaniu produktów zawierających błonnik, witaminę C, oraz foliany – zwiększa ryzyko zapadnięcia na dnę moczanową.

Dna moczanowa a dieta


Jeżeli rozpoznanie brzmi – dna moczanowa, powinno się niezwłocznie zastosować dietę o niskiej zawartości puryn. To przyczyni się bezpośrednio do zmniejszenia produkcji kwasu moczowego w organizmie, a tym samym złagodzi ataki choroby. Dodatkowo należy ograniczyć spożywanie fruktozy, oraz tłuszczów nasyconych i całkowicie wykluczyć spożywanie alkoholu. Dieta niskopurynowa powinna zawierać nie więcej niż 300 mg purym, a w okresie zaostrzenia choroby zaleca się spożywanie nie więcej, niż 120 mg dziennie.

Dieta powinna być zbilansowana, uwzględniająca odpowiedni stosunek pomiędzy węglowodanami, białkiem i tłuszczem.

Zbyt duża podaż węglowodanów wraz z dietą wzmaga wydalanie moczanów z moczem, a dieta obfitująca w tłuszcz przyczynia się do wchłaniania zwrotnego puryn w kanalikach nerkowych. W przypadku osób otyłych należy zastosować redukcję ilości spożywanych kalorii. U osób z zaburzeniami gospodarki lipidowej powinno się ograniczyć spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych (masło, sery podpuszczkowe, topione, mięso) na rzecz spożywania większej ilości wysokiej jakości tłuszczów roślinnych (olej rzepakowy i lniany, czy oliwa z oliwek).


Produkty wskazane i przeciwskazane w dnie moczanowej


Ze względu na zawartość związków purynowych, produkty spożywcze można podzielić na trzy grupy.

ZABRONIONE – produkty o wysokiej zawartości puryn (100-1000 mg/100g produktu)

Produkt Zawartość puryn/100g produktu